ئه‌م به‌ره‌به‌یانییه دەرگای بنکەکانی دەنگدان بەڕووی زیاتر لە 7.3 ملیۆن دەنگدەری ئیسرائیلدا کرایەوە، لە هەڵبژاردنێکی چارەنووسسازدا کە بە یەکەم تاقیکردنەوەی جەماوەری دادەنرێت لە دوای پەلامارەکانی 7ی تشرینی یەکەمی (ئۆکتۆبەری) 2023ـەوە.
ئه‌مڕۆ ئاژانسی هەواڵی ڕۆیتەرز بڵاویکردەوە، دەنگدان بۆ هەڵبژاردنی 26ەمین خولی پەرلەمانی ئیسرائیل (کنێست) لە کاتژمێر 7ی بەیانی بە کاتی ناوخۆ دەستی پێکردووە و تا کاتژمێر 10ی شەو بەردەوام دەبێت.
ئەم دەنگدانە بە بەهێزترین هەڵسەنگاندنی ڕاستەوخۆ بۆ پێگەی سیاسی بنیامین نەتانیاهۆ دادەنرێت، کە لەلایەن نەیارە سەرسەختەکانییەوە ڕووبەڕووی ڕەخنەی توند بووەتەوە سەبارەت بە شکستی ئاسایشیی ساڵانی ڕابردوو و ئاراستەی شەڕە ناوچەیییەکان.
لە سەرتاسەری وڵاتدا بنکە سەرەکییەکان کراونەتەوە، هاوکات بنکە تایبەتەکانیش لە نەخۆشخانەکان، زیندانەکان و ناوچە دوورەدەستەکاندا بە شێوەیەکی کاتی لە کاتژمێر 8ی بەیانی تا 8ی ئێوارە پێشوازی لە دەنگدەران دەکەن.
لە سەرجەمی دانیشتووان، نزیکەی 71.15 لەسەدی هاووڵاتییان مافی دەنگدانیان هەیە و چاوەڕوان دەکرێت ڕێژەی بەشداری لە ئاستێکی بەرزدا بێت، هاوشێوەی هەڵبژاردنی ساڵی 2022 کە گەیشتە زیاتر لە 71 لەسەد.
لە کێبڕکێی ئەم خولەدا 38 لیستی سیاسی بەشدارن بۆ بەدەستهێنانی 120 کورسییەکەی کنێست، بەڵام بۆ گەیشتن بە پەرلەمان دەبێت بەربەستی یاساییی 3.25 لەسەدی دەنگە دروستەکان ببڕن.
بەپێی پێشبینیی ناوەندەکانی ڕاپرسی، تەنیا نزیکەی 11 لیست دەتوانن ئەو بەربەستە یاسایییە تێپەڕێنن کە هاوتای بە لایەنی کەمەوە چوار کورسی پەرلەمانییە.
گادی ئایزنکۆت، سەرۆکی پارتی 'یاشار' و سوپاسالاری پێشووی سوپای ئیسرائیل، وەک کێبڕکێکاری سەرەکی نەتانیاهۆ دەرکەوتووە و لە دوایین ڕاپرسییەکاندا پارتەکەی بە چەند کورسییەک لە پێش پارتی لیکودەوەیە.
دوایین ڕاپرسیی کەناڵی 13ی ئیسرائیلی ئاشکرای کردووە، بەرەی بەرھەڵستکار پێشەنگی گرتووە بە 54 کورسی بەرامبەر 50 کورسی بۆ بەرەی نەتانیاهۆ، بەڵام هیچ لایەنێکیان ناتوانن بە تەنیا زۆرینەی پێویست بۆ پێکهێنانی حکومەت مسۆگەر بکەن.
هاوپەیمانیی 'بەیاحاد' بە سەرۆکایەتی نەفتالی بێنێت و هاوبەشیی یائیر لاپید، بە بەدەستهێنانی نزیکەی 14 کورسی لە پلەی سێیەمدایە و هەوڵی دروستکردنی هێزێکی ناوەند دەدات بۆ گۆڕینی دەسەڵات.
لە بەرەی بەرھەڵستکاردا کشانەوەی بێنی گانتس لە کێبڕکێکە پێش چەند ڕۆژێک لە دەنگدان، هاوکێشەکانی گۆڕی و دەنگی میانڕەوەکانی زیاتر بەرەو بەرەی ئایزنکۆت ئاراستە کرد.
پارتە عەرەبییەکان لەوانە لیستی هاوبەش و پارتی ڕەعەم، وەک یەکلاکەرەوەی سەرەکی چاویان لێ دەکرێت، کە دەتوانن ڕۆڵی کاریگەر بگێڕن لە دیاریکردنی سەرۆکوەزیرانی داهاتوودا.
نەتانیاهۆ لە هەڵمەتی هەڵبژاردنیدا پشتی بە پشتیوانییە ئاشکراکەی دۆناڵد ترەمپ بەستووە و ڕایگەیاندووە مانەوەی ئەو لە دەسەڵاتدا، دەستەبەرکەری کۆتاییهێنانە بە هەڕەشەکانی ئێران لە ناوچەکەدا.
ئایزنکۆت نەتانیاهۆی بە بڵاوکردنەوەی ترس، درۆ و هەڕەشەی جەنگی ناوەکی لە ڕێگەی هەڵمەتە ڕاگەیاندنییەکانەوە تۆمەتبار کردووە و داوای کۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی ناوبراو دەکات.
دادوەر نۆعام سۆلبێرگ، سەرۆکی لێژنەی باڵای هەڵبژاردنەکان، فەرمانی داوە لە کاتی بەڕێوەچوونی ڕەوتەکەدا بە لایەنی کەمەوە چوار جار ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران بە شێوەیەکی فەرمی ڕابگەیەندرێت.
ڕاستەوخۆ دوای داخستنی بنکەکانی دەنگدان لە کاتژمێر 10ی شەودا، کەناڵە تەلەڤزیۆنییەکان ئەنجامە بەرایییەکانی ڕاپرسیی دەروازەی دەنگدان (Exit Polls) پەخش دەکەن.
بەپێی یاسا، ئەنجامی کۆتایی دەنگەکان لە 30ی تشرینی یەکەم (ئۆکتۆبەر) ڕوون دەبێتەوە و لە ڕێکەوتی 4ی تشرینی دووەمی (نۆڤەمبەری) 2026 ئەنجامی فەرمی لەلایەن دەسەڵاتی دادوەرییەوە پەسەند دەکرێت.
دوای پەسەندکردنی ئەنجامەکان، سەرۆک ئیسحاق هێرزۆگ ڕاوێژ لەگەڵ سەرکردەی پارتەکان دەکات و بەربژێرێکی دەستنیشانکراو تا 42 ڕۆژ دەرفەتی دەبێت بۆ پێکهێنانی حکومەتێکی هاوپەیمانی بە پشتیوانی بە لایەنی کەمەوە 61 پەرلەمانتار.
ئەم هەڵبژاردنە شەشەمین دەنگدانی پەرلەمانییە لە دوای ساڵی 2019ـەوە، و یەکەم خولی پەرلەمانە لە ماوەی نزیکەی چوار دەیەی ڕابردوودا کە ماوەی یاسایی چوار ساڵی خۆی بەتەواوی کۆتایی پێ دەهێنێت لە کاتێکدا گرژییە سیاسی و سەربازییەکان لە لووتکەدان.
